Hitte in de kinderopvang

Vooral baby’s zijn kwetsbaar omdat zij hun eigen lichaamstemperatuur nog niet kunnen regelen. Jonge kinderen zijn kwetsbaar omdat zij niet altijd zelf merken dat ze te warm worden en passende actie nemen, zoals drinken en rustiger aan doen. Hierdoor kunnen kinderen eerder uitdrogen of oververhit raken.

Hitteprotocol

Elke kinderopvangorganisatie moet zorgen voor een veilige en gezonde opvang. Omdat hitte gezondheidsrisico’s met zich meebrengt, hoort hitte onderdeel te zijn van het veiligheids- en gezondheidsbeleid. Het beleid en praktische afspraken worden meestal beschreven in een hitteprotocol. Een goed hitteprotocol is maatwerk voor de specifieke opvanglocatie en beschrijft de volgende zaken:

1. Welke maatregelen de opvang neemt om ruimtes zo koel mogelijk te houden. Denk aan zonwering, ventilatie, koeling en meer groen rondom het gebouw. Het gaat om maatregelen tijdens warme dagen én om structurele aanpassingen die helpen om hitte in de toekomst beter op te vangen.

2. Welke maatregelen de opvang neemt om bij extreme hitte een verantwoorde en veilige opvangplek voor kinderen en werkomgeving voor medewerkers te bieden. Denk aan extra drinkmomenten, zonbescherming, aangepaste activiteiten en het actief koelen van ruimtes.

3. Welke stappen de opvang neemt voordat uiteindelijk besloten kan worden om een locatie te sluiten. Denk aan overleg met de oudercommissie en medewerkers, het beoordelen van de situatie per locatie en groep, en het tijdig informeren van ouders over wat er speelt en wat zij kunnen verwachten.

Checklist hitteprotocol: voor ouders en oudercommissie

Welke onderwerpen en maatregelen horen thuis in een goed hitteprotocol? Wat mag je als ouder van de opvangorganisatie verwachten? Wat kun je zelf als ouder doen als je kind tijdens hittedagen naar de opvang gaat? En waar kan de oudercommissie op letten?

BOinK heeft de samenwerking gezocht met de brancheorganisaties en gezamenlijk een checklist ontwikkeld. De checklist van BOinK is speciaal bedoeld voor ouders en oudercommissies en helpt bij het gesprek met de opvangorganisatie en/of de oudercommissie. De brancheorganisaties hebben een vergelijkbare versie voor ondernemers opgesteld. De inhoud van beide checklists is hetzelfde.

Adviesrecht van de oudercommissie

Het hitteprotocol valt onder het Veiligheids- en gezondheidsbeleid van de kinderopvangorganisatie. Daarom heeft de oudercommissie hier wettelijk adviesrecht op. Dat betekent dat de opvangorganisatie advies moet vragen aan de oudercommissie voordat het hitteprotocol wordt vastgesteld of aangepast. Het wettelijk adviesrecht is meer dan ‘samen afstemmen’, of het ‘leveren van feedback’.

Bij het geven van advies door de oudercommissie moet de veiligheid en gezondheid van de kinderen voorop staan.

Let op: aangezien ouders recht hebben op geld terug bij sluiting door hitte (zie hieronder), bestaat er naast kwaliteitsoverwegingen ook een financiële prikkel voor organisaties om zo lang mogelijk open te blijven. Bij BOinK komen er signalen binnen van organisaties die wel openblijven, maar ouders daarnaast ook vragen om hun kind toch thuis te houden, indien mogelijk. Er wordt in dat geval geen geld teruggeven, omdat ouders zelf hun kind afgemeld hebben. Het is dus echt van belang voor oudercommissies om scherp te zijn op het hitteprotocol en de afspraken die daarin worden vastgelegd. Ook wanneer er een opvanggroep of opvanglocatie moet sluiten omdat er geen veilige en verantwoorde opvang meer geboden kan worden.

Lees meer over het adviesrecht van de oudercommissie. 

Maatregelen tijdens de hitte

In het hitteprotocol moet beschreven staan op welke manier de opvangplek voor de kinderen en de werkplek voor de medewerkers, veilig blijft bij hitte. Denk hierbij aan zaken zoals zonbescherming (kleding en/of zonnebrandmiddel), aanpassen van activiteiten, extra drinkmomenten en extra alertheid op hoe het met de kinderen gaat.

Extra drinken: kinderen krijgen op warme dagen vaker water of andere drank aangeboden. Vooral jonge kinderen vragen hier niet altijd zelf om.

Rustiger programma: bij hoge temperaturen worden activiteiten aangepast. Er wordt vaker gekozen voor rustige spelactiviteiten en minder intensief buitenspelen tijdens de warmste uren van de dag.

Buiten spelen in de schaduw: buiten spelen kan op warme dagen nog steeds fijn zijn, vooral aan het begin en einde van de dag. De opvang houdt extra rekening met temperatuur, zonkracht, schaduw en beschikbare verkoeling. Ook zijn er afspraken over het (opnieuw) insmeren met zonnebrand.

Aandacht voor slapen: slaapruimtes en slapende kinderen worden extra gecontroleerd. Medewerkers letten op voldoende ventilatie, luchtige kleding en een veilige slaapomgeving.

Verkoeling van het gebouw en de groepsruimtes: omdat elke kinderopvanglocatie anders is, wordt er per locatie en zelfs per groepsruimte gekeken welke maatregelen nodig zijn om ruimtes zo koel mogelijk te houden. Denk aan het gebruiken van zonwering, goed ventileren, het koelen van ruimtes en het verplaatsen van activiteiten naar koelere plekken.

Wat je als ouder kunt doen
Je kunt als ouder helpen door je kind goed voorbereid naar de opvang te brengen:

• Trek luchtige kleding aan.
• Geef een petje of zonnehoed mee als dat gewenst is.
• Smeer je kind vooraf in, informeer naar het zonnebrandbeleid van de opvang en maak duidelijke afspraken, vooral als je kind een gevoelige huid heeft of een eigen zonnebrandmiddel heeft.
• Bespreek bijzonderheden als je kind ziek, koortsig of erg moe is: een warme dan kan voor een kind dat niet fit is extra belastend zijn.

(Deels) sluiten vanwege hitte

Mag de opvang sluiten vanwege hitte?
Nee, niet zomaar. Van kinderopvangorganisaties mag worden verwacht dat zij maatregelen nemen om hitte zoveel mogelijk op te vangen. Alleen als ondanks alle maatregelen geen veilige opvang meer mogelijk is, kan een tijdelijke sluiting worden overwogen. Bij een mogelijke sluiting moet de opvangorganisatie:

• de situatie per locatie, groep en dag(deel) zorgvuldig beoordelen;
• de oudercommissie om advies vragen als openingstijden wijzigen;
• ouders tijdig informeren.

Krijgen ouders geld terug bij sluiting?
Als een opvanglocatie sluit en opvanguren niet geleverd kunnen worden, hebben ouders in principe recht op vergoeding van die uren. Ouders hebben namelijk geen recht op kinderopvangtoeslag wanneer de dienst niet beschikbaar is. Soms biedt een organisatie de mogelijkheid om de gemiste uren later in te halen. Mits deze compensatie uren gegarandeerd kunnen worden ingezet, kan dit een goede tussenoplossing zijn. Ouders hoeven hier niet mee akkoord te gaan. Voor de zekerheid: over wél terugbetaalde opvanguren, ontvang je – uiteraard – ook geen kinderopvangtoeslag.

Let op: 

• dat je wijzigingen op tijd doorgeeft via Mijn Toeslagen om terugvorderingen te voorkomen.
• dat de opvang niet onverantwoord open blijft om terugbetaling aan ouders te voorkomen (zie hierboven).

Mijn organisatie beroept zich op overmacht, kan dat?
Nee, bij een hittegolf is niet automatisch sprake van overmacht. Extra warme dagen komen de laatste decennia steeds vaker voor, daar moet de opvang zich op voorbereiden met een duidelijk hitteprotocol en passende structurele maatregelen. Dit kan gedurende het hele jaar. 

Ouders moeten op tijd weten waar zij aan toe zijn.
Voor ouders is vooral belangrijk dat de opvang duidelijk en op tijd communiceert. Wat staat er in het hitteprotocol? Welke maatregelen worden genomen? Wanneer kan sluiting aan de orde zijn? En hoe worden ouders geïnformeerd als de situatie verandert?

Als sluiting uiteindelijk nodig is, moet voor ouders duidelijk zijn waarom dat besluit is genomen. Zo weten ouders dat er zorgvuldig is gekeken naar de veiligheid van de kinderen en dat sluiting echt de laatste stap is.

Veelgestelde vragen over het hitteprotocol in de kinderopvang

Is een hitteprotocol verplicht in de kinderopvang?
Er staat niet letterlijk in de wet dat iedere opvang een document met de titel “hitteprotocol” moet hebben. Wel moet kinderopvang zorgen voor veilige en gezonde opvang. Omdat hitte een gezondheidsrisico is, hoort dit onderwerp in beleid en praktische afspraken terug te komen.

Bij welke temperatuur gaat het hitteprotocol in?
Dat verschilt per organisatie en locatie. Vaak worden maatregelen genomen vanaf ongeveer 25 graden binnen of bij een weersverwachting van 25 graden of hoger. Ook zonkracht, luchtvochtigheid, ventilatie, schaduw en de warmte in specifieke ruimtes spelen mee. 

Een hitteprotocol gaat echter niet alleen over maatregelen tijdens hete dagen. Juist veel  preventieve maatregelen, zoals zonwering, schaduwdoeken, airco of meer groen, kunnen het hele jaar door worden genomen.

Welke temperatuur mag het maximaal zijn in de kinderopvang?
Er is geen wettelijke maximumtemperatuur waarbij de kinderopvang automatisch moet sluiten. De opvang moet wel altijd zorgen voor een veilige en gezonde omgeving. Bij hitte moet daarom per locatie en groep worden gekeken wat verantwoord is. Niet alleen de temperatuur telt mee, maar ook ventilatie, zonkracht, luchtvochtigheid, schaduw, de warmte in groeps- en slaapruimtes en de leeftijd en conditie van de kinderen.

Er zijn wel richtlijnen. Zo zijn groepsruimtes in de zomer bij voorkeur 22 tot 27 graden en slaapruimtes maximaal 25 graden. Dit zijn geen harde sluitingsgrenzen. Daarom is een goed hitteprotocol belangrijk: daarin staat welke maatregelen de opvang neemt om hitte te voorkomen en wat er gebeurt als ruimtes toch te warm worden.