Verbetermaatregelen Gastouderopvang

Hieronder lees je meer over de aangepaste kwaliteitseisen.

2021: Start van de plannen
In 2021 zei toenmalig minister Koolmees dat de kwaliteit van de gastouderopvang beter moet. Meestal gaat het goed, maar de verschillen zijn groot. Soms zien gemeenten en toezichthouders situaties die niet veilig zijn of niet goed zijn voor de ontwikkeling van kinderen. Voor gastouders zijn de wettelijke regels minder uitgebreid dan bij kinderdagverblijven. Ook is er minder controle: inspecties zijn vaak steekproeven.

2023: Nieuwe voorstellen
In 2023 maakte toenmalig minister Van Gennip plannen voor aangepaste regels met als doel: minder verschillen in kwaliteit en betere opvang voor alle kinderen.

2024 en 2025: Wetsvoorstel verbetermaatregelen gastouderopvang aangenomen

• Oktober 2024: de Tweede Kamer stemt in met de maatregelen die staatssecretaris Nobel samen met de sector wil nemen om de gastouderopvang te versterken.
• Juni 2025: de Eerste Kamer stemt ook in.

De nieuwe wetsregels zijn daarmee definitief.

1 januari 2026: Eerste wijzigingen
Vanaf 1 januari 2026 verandert het volgende:

• Ouders krijgen kinderopvangtoeslag als hun kind naar een andere gastouder gaat
• De aparte regels voor rookmelders vervallen (de algemene regels voor woningen blijven gelden)

1 juli 2026: Nieuwe kwaliteitseisen in de gastouderopvang per 1 juli 2026
Per 1 juli 2026 gelden nieuwe wettelijke kwaliteitseisen voor de gastouderopvang. Met deze wijzigingen wil de rijksoverheid de kwaliteit van de gastouderopvang verder versterken en beter vastleggen in de wet. De nieuwe kwaliteitseisen gelden zowel voor gastouders als voor gastouderbureaus. Zij zullen zich hier dan ook goed op moeten voorbereiden.  

Voor ouders die gebruikmaken van gastouderopvang én voor oudercommissies brengt dit ook veranderingen met zich mee. Hieronder zetten we voor ouders en oudercommissies de belangrijkste punten op een rij voor en lichten we toe wat dit in de praktijk betekent.  

Waarom zijn er nieuwe kwaliteitseisen? 
In de gastouderopvang gaat al veel goed, maar zijn er ook nog veel verschillen in kwaliteit. Het is daarom belangrijk om goede kwaliteit voor alle gastouders en gastouderbureaus wettelijk vast te leggen. Daarmee wordt de kwaliteit niet alleen behouden, maar ook versterkt en beter toetsbaar.  

Wat verandert er voor ouders en oudercommissies?

1. Pedagogisch werkplan
Elke gastouder moet een pedagogisch werkplan hebben. Hierin staat: 

• hoe de gastouder werkt volgens het pedagogisch beleid van het gastouderbureau; 
• hoe de gastouder de ontwikkeling van kinderen volgt. 

Het werkplan hoeft geen lang, tekstueel document te zijn. Een animatie, filmpje of collage mag ook. 

2. Scholing en coaching
Gastouders moeten: 

• 7 uur scholing per jaar volgen om ‘bij te blijven’ in hun vak; 
• 3 uur pedagogische coaching per jaar krijgen via het gastouderbureau. 

Gastouders mogen zelf kiezen hoe zij de scholing invullen, zolang het hen helpt om kwalitatief goede opvang te bieden. 

3. Nieuwe gastouders: verplicht pedagogisch onderdeel in de opleiding 
Gastouders die na 1 juli 2026 starten, moeten in hun opleiding verplicht pedagogisch onderdeel hebben gevolgd. Sommige opleidingen hebben dit al in hun programma zitten. Is dat niet het geval, dan moet de gastouder verplicht extra pedagogische scholing volgen.  

Let op: deze eis geldt niet voor gastouders die al werken als gastouder vóór 1 juli 2026, alleen voor nieuwe gastouders.  

Aansluiting bij gastouderbureaus
Een gastouder mag per 1 juli: 

• bij maximaal twee gastouderbureaus zijn aangesloten  
• tijdelijk bij drie bureaus, als de gastouder overstapt. 

Heeft een gastouder nu meer dan twee bureaus? Dan mogen bestaande contracten met ouders worden afgerond tot er geen gebruik meer gemaakt wordt van de opvang.  

Verplichte achterwacht
Elke gastouder moet een achterwacht hebben. Dit is een volwassene die bij een noodsituatie binnen 15 minuten op de opvanglocatie kan zijn. 

Wat betekent dit voor ouders? 
Voor ouders die gebruikmaken van gastouderopvang betekent dit onder meer: 

• Meer inzicht in de pedagogische aanpak: het pedagogisch werkplan van de gastouder maakt duidelijk hoe de gastouder met kinderen werkt en hun ontwikkeling volgt. 
• Blijvende kwaliteitsontwikkeling: scholing en coaching worden verplicht, waardoor kennis van de gastouderopvang actueel blijft en zich verder ontwikkelt.  
• Extra aandacht voor veiligheid: de verplichte achterwacht biedt meer veiligheid en meer zekerheid bij noodsituaties. 
• Duidelijkheid over samenwerking en verantwoordelijkheid: het maximale aantal gastouderbureaus per gastouder wordt wettelijk begrensd. Hierdoor is meer inzicht in de begeleiding door gastouderbureaus, wie waarvoor verantwoordelijk is en dat geeft meer duidelijkheid en continuïteit.  

Ouders mogen verwachten dat ze door hun gastouderbureau en gastouder geïnformeerd worden over de wijzigingen per 1 juli 2025. Ook kunnen ouders zelf over deze wijzigingen in gesprek gaan met hun gastouder en het gastouderbureau en vragen hoe zij de nieuwe eisen concreet vormgeven binnen hun opvangsituatie.  

Wat betekent dit voor oudercommissies? 
De nieuwe wettelijke eisen richten zich direct op gastouders en gastouderbureaus maar raken ook de taak van oudercommissies. De oudercommissie heeft immers adviesrecht. De nieuwe kwaliteitseisen hebben namelijk gevolgen voor het pedagogisch beleid, de begeleiding van gastouders en de organisatie van de opvang. Dit zijn onderwerpen die raken aan de kwaliteit van opvang en waarover adviesrecht bestaat voor de oudercommissie. Oudercommissies kunnen het gastouderbureau adviseren, óók over zaken die wijzigingen omdat het straks in wet- en regelgeving staat. De invulling die aan wettelijke eisen wordt gegeven is immers aan het gastouderbureau en valt daarom gewoon onder het adviesrecht.  

Het is belangrijk dat het gastouderbureau tijdig advies vraagt aan de oudercommissie. Er is namelijk genoeg tijd nodig om een adviesprocedure te doorlopen voordat de wijzigingen per 1 juli kunnen worden doorgevoerd. Communiceert het gastouderbureau hier niet zelf over? Zoek dan als oudercommissie actief de samenwerking, attendeer het gastouderbureau op de adviesprocedure en maak samen een planning.  

Door actief gebruik te maken van het adviesrecht kunnen oudercommissies bijdragen aan zorgvuldige invoering van de nieuwe regels en aan transparante communicatie richting alle ouders.