Verbetermaatregelen Gastouderopvang

Gemeenten en toezichthouders zien in de praktijk zorgwekkende situaties, waar niet alleen de ontwikkeling maar ook de veiligheid van kinderen in het geding is. De wettelijke eisen op het gebied van kwaliteit en veiligheid zijn voor gastouderopvang minder uitgebreid dan voor reguliere opvang in kindercentra. Bovendien vindt toezicht bij gastouders slechts steekproefsgewijs plaats.

Om grote verschillen in de gastouderopvang tegen te gaan, wil minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) extra kwaliteitseisen in de wet vastleggen. Zoals een verplichting voor het opstellen van een pedagogisch werkplan voor iedere gastouder, permanent blijven werken aan de ontwikkeling en een achterwacht voor alle gastouders. Om gastouders te helpen bij het voldoen aan de nieuwe maatregelen wordt de maximum uurprijs voor gastouderopvang in 2025 met 21 eurocent verhoogd. 

Lees hier de brief van Minister Van Gennip over de aanscherping van de kwaliteitseisen gastouderopvang aan de Tweede kamer, 31 mei 2023.

Wijziging kwaliteitseisen gastouderopvang per 1 januari en 1 juli 2026

Verschillende data waarop wijzigingen ingaan:

Wijzigingen per 1 januari 2026

• Gastouders krijgen recht op kinderopvangtoeslag als hun kind naar een andere gastouder gaat.
• De eis over rookmelders verdwijnt uit de Regeling kwaliteit gastouderbureaus, gastouders en voorzieningen voor gastouderopvang. In het Besluit bouwwerken leefomgeving staat namelijk al dat elke woning in Nederland voldoende rookmelders moet hebben.

Wijzigingen per 1 juli 2026

Nieuwe eisen voor gastouders:

• Gastouders mogen zich aansluiten bij maximaal twee gastouderbureaus. Alleen tijdens een overstap is een tijdelijke aansluiting bij drie bureaus toegestaan. Gastouders die op 1 juli 2026 via drie of meer gastouderbureaus kinderen opvangen, mogen de bestaande contracten met ouders afmaken.
• Iedere gastouder volgt jaarlijks zeven uur permanente educatie, aanvullend op pedagogische coaching. De inhoud bepaalt de gastouder zelf, zolang de educatie bijdraagt aan verantwoorde kinderopvang. 
• Gastouders maken een pedagogisch werkplan. Daarin staat hoe zij het pedagogisch beleid van het bureau in praktijk brengen en hoe zij de ontwikkeling van kinderen volgen.
• Iedere gastouder moet een achterwacht regelen die in noodgevallen binnen 15 minuten aanwezig kan zijn.
• Voor nieuwe gastouders gelden per 1 juli 2026 nieuwe opleidingseisen. Hun opleiding moet vanaf dat moment een verplichte pedagogische module bevatten. Deze opleidingseis geldt niet voor gastouders die op 1 juli 2026 al staan geregistreerd in het Landelijk Register Kinderopvang met een voorziening voor gastouderopvang.

Nieuwe eisen voor gastouderbureaus:

• Elk gastouderbureau moet een pedagogisch beleidsmedewerker hebben, die coaching geeft aan gastouders.
• De vier pedagogische doelen over het veilig en verantwoord opvangen van kinderen moeten verplicht worden opgenomen in het pedagogisch beleidsplan. In het beleidsplan leggen gastouderbureaus uit hoe de aangesloten gastouders invulling geven aan deze doelen. 
• Gastouders krijgen jaarlijks drie uur coaching van een pedagogisch beleidsmedewerker. Deze coaching richt zich op het bieden van verantwoorde kinderopvang.

Wijzigingen in bestaande eisen voor gastouders en gastouderbureaus per 1 juli 2026

• Het koppelingsgesprek tussen gastouder en vraagouder hoeft niet meer verplicht op de opvanglocatie plaats te vinden. Wél moeten ouders vooraf een goed beeld hebben van de opvangplek of van de gastouder als die bij hen thuis opvang biedt.
• Het jaarlijkse voortgangsgesprek hoeft niet meer verplicht op de opvanglocatie te worden gehouden. Wel moeten gastouderbureaus de opvanglocatie twee keer per jaar verplicht bezoeken. Eerder vond zo’n bezoek tijdens het voortgangsgesprek plaats, maar dat is met deze wijziging niet meer verplicht.
• De jaarlijkse evaluatie met ouders wordt een inspanningsverplichting. Uit de jaarlijkse evaluatie van gastouderbureaus bleek dat sommige ouders geen behoefte hebben aan evaluatie. Hierop wordt het gastouderbureau niet afgerekend.
• Een kopie van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) volstaat; het origineel hoeft niet meer op de opvanglocatie aanwezig te zijn.
• De leeftijdsgrens van eigen kinderen van de gastouder die meetellen voor de groepsgrootte gaat omlaag: van 10 naar 8 jaar.