Hitte & sluitingen! Wat kan en mag de kinderopvang doen?

BOinK krijgt veel signalen over kinderopvangorganisaties die, vaak last-minute, besloten hebben om de kinderopvang vandaag en morgen volledig of vervroegd te sluiten vanwege de hoge temperaturen. Voor ouders natuurlijk een erg vervelend bericht, zeker wanneer zij ook al te maken hebben met sluitingen als gevolg van personeelstekort. Maar wat mag je nu als ouders verwachten van je kinderopvangorganisatie? In dit artikel zetten we het een en ander op een rijtje en geven we tips en adviezen. 

Al jaren horen we berichten én ondervinden we aan den lijve dat de zomers steeds warmer worden en er meer echte hittepieken voorkomen. Dat heeft uiteraard ook gevolgen voor het opvangen van kinderen in de kinderopvang. Want het is niet goed voor (kleine) kinderen om heel warm te worden. Als het buiten erg warm is, kan de temperatuur binnen ook behoorlijk oplopen. Maar wat kan en mag de kinderopvangorganisatie doen? Meer daarover kun je lezen op onze website ‘hitte in de kinderopvang’.

Hitte & sluitingen
BOinK krijgt in haar spreekuur veel vragen van ouders wiens kinderopvangorganisatie volledig of vervroegd sluit. Organisaties beroepen zich daarbij op ‘overmacht’. Maar: het is de vraag of hier sprake is van overmacht. Op het weer heeft de organisatie natuurlijk geen invloed, maar waar de kinderopvangorganisatie wél invloed op heeft, is hoe ze hun gebouwen zó kunnen aanpassen dat het óók bij hitte mogelijk is om open te blijven en kinderen verantwoord op te vangen.

We weten allemaal al jaren dat Nederland warmer wordt en BOinK waarschuwt ook al zeker 4 jaar dat de kinderopvang zich moet voorbereiden op hogere temperaturen tijdens de zomer. Bovendien, overmacht is een juridische term. Organisaties mogen niet zelfstandig bepalen welke situatie overmacht is en als gevolg daarvan de opvang sluiten én ouders geen geld teruggeven. Alleen een rechter kan bepalen of er sprake is van overmacht. Via de Geschillencommissie Kinderopvang kunt u hier een juridische uitspraak over krijgen. Staat de mogelijkheid om te sluiten bij erg hoge temperaturen in de aanvullende voorwaarden bij uw contract? Al dan niet onder vermelding van overmacht? Ook dan kan de Geschillencommissie oordelen of deze voorwaarden wel redelijk zijn en passend bij de huidige situatie.

Beroept uw organisatie zich op overmacht en geven ze daarom geen geld terug voor de gemiste opvanguren?  Dan zijn er een aantal dingen die ouders kunnen doen. BOinK raadt ouders allereerst aan om hierover het gesprek aan te gaan met de organisatie en hun geld terug te vragen. Levert dat niets op? Hieronder onze tips op een rij, gevolgd door meer toelichting en belangrijke aandachtspunten.

Tips in het kort

  1. Levert het gesprek met de organisatie niet het gewenste resultaat op, dan kunt u overwegen een interne klacht in te dienen volgens het klachtenreglement van uw opvangorganisatie. Vraag uw geld terug voor alle uren dat de opvang gesloten is.
  2. U kunt overwegen om, na een negatieve reactie op uw interne klacht, een geschil in te dienen bij de Geschillencommissie Kinderopvang. Zij kunnen een bindende uitspraak doen of ‘overmacht’ hier wel of niet aan de orde is.
  3. Doe een melding bij de GGD Toezichthouder Kinderopvang in uw regio indien uw locatie deze hitte niet kan opvangen of nalaat maatregelen te nemen. De toezichthouder houdt namelijk ook toezicht op veiligheid en gezondheid in de kinderopvang.

NB: over het algemeen is het zo dat de directie het besluit neemt om de opvang te sluiten. Ga daarom in gesprek met degene die de beslissing heeft genomen. Het is goed om te weten dat medewerkers meestal niet betrokken zijn bij dit besluit.

Gevolgen voor de kinderopvangtoeslag
Als opvanglocaties zelf besloten hebben om te sluiten en dus niet hun dienst leveren, vervalt vermoedelijk ook het recht op kinderopvangtoeslag voor deze uren. Ouders krijgen hiervan dus mogelijk een terugvordering. Pas daarom uw aantal uren opvang aan bij Toeslagen om deze terugvordering te voorkomen. Wijzigingen kunt u doorgeven via de website mijntoeslagen.nl of via de Kinderopvangtoeslag app van Toeslagen.

Betrokkenheid oudercommissie én personeel
Heeft uw kinderopvangorganisatie de oudercommissie geraadpleegd voordat zij het besluit namen om de opvang tijdens de hitte te sluiten? Uit de signalen die bij BOinK binnenkomen blijkt dat dit meestal niet is gebeurd. Terwijl de oudercommissie wettelijk adviesrecht heeft op het veiligheids- en gezondheidsbeleid, waar het hitteprotocol onder valt, én op de openingstijden. De oudercommissie moet dus om advies worden gevraagd. Ons advies is om als oudercommissie altijd eerst het gesprek hierover aan te gaan met organisatie. Levert dat niets op, dan kan de oudercommissie overwegen een interne klacht in te dienen voor het feit dat de OC niet om advies is gevraagd voor deze invulling van het hitteprotocol. Mocht dat ook niet leiden tot het gewenste resultaat, dan kunnen jullie als oudercommissie ook overwegen naar de Geschillencommissie stappen.

Daarbij lijkt, volgens de signalen die BOinK binnen krijgt, de beslissing vaak ook niet met de medewerkers op locaties besproken te zijn. Zij zijn niet betrokken geweest bij de overwegingen. Terwijl zij als geen ander weten hoe het op hun locatie werkt. Het lijkt dus verstandig te adviseren ook de medewerkers bij de besluitvorming te betrekken. 

Maatwerk per locatie
Uit de signalen blijkt ook dat er bij veel organisaties niet voor is gekozen om per locatie na te gaan wat de gevolgen zijn van de hitte en welke mogelijkheden er zijn qua opvangmogelijkheden. Dat kan nogal verschillen, afhankelijk van het gebouw en de omgeving. Zo zal bijvoorbeeld niet op iedere locatie airco geïnstalleerd zijn, maar waar dat wel het geval is kan wellicht een heel ander besluit worden genomen. Kortom; vraag uw organisatie om maatwerk per locatie, aangezien op elke locatie de omstandigheden anders zijn. En juist de oudercommissie kan op maat over de eigen locatie meedenken en adviseren.

Communicatie naar ouders
BOinK hoort van ouders en oudercommissies dat organisaties heel kort van tevoren ouders hebben geïnformeerd over deze beslissing. Afgelopen vrijdagavond na sluitingstijd of zelfs pas zondagavond, terwijl de beslissing direct op maandag al ingaat. Dit is voor ouders heel vervelend omdat zij in korte tijd niet zo snel vervangende opvang kunnen regelen en overvallen worden door het besluit, terwijl al langer bekend is dat er extreme hitte verwacht wordt. Ons dringende advies is om ook hierover met de organisatie in gesprek te gaan en als oudercommissie ook alert te zijn op de communicatie in jullie adviezen aan de organisatie.

Melding bij de GGD
Doe een melding bij de afdeling Toezicht kinderopvang van uw regionale GGD indien uw locatie niet deze hitte kan opvangen. Zij houden ook toezicht op de veiligheid en gezondheid van uw kinderopvanglocatie. Uw signaal kan van belang zijn voor het toezicht. 

Lange termijn adviezen
Van een professionele kinderopvangorganisatie mag je verwachten dat zij niet alleen korte termijn maatregelen nemen, maar dat ze ook inzetten op structurele, lange termijn maatregelen.
Dat het warmer wordt en langer en vaker heet is in de zomer, is bekend. Hoe gaat de organisatie daar mee om? Vanuit BOinK adviseren we oudercommissies om hierover ook ná de acute sluiting en na deze warme dagen in gesprek te gaan met uw organisatie. De oudercommissie heeft immers adviesrecht op het veiligheids- en gezondheidsbeleid. Hoe kan de organisatie werken aan een gebouw dat meer hittebestendig is in de toekomst? Er zijn al eerder hete periodes voorgekomen, hoe is de opvang daar toen mee omgegaan? Wat is daarvan geleerd? En zijn er vervolgens maatregelen genomen om een volgende hitteperiode beter te kunnen doorstaan? Is het hitteprotocol nog wel up-to-date? Tot slot, de hitteperiode van nu was al ruim een week geleden voorspeld. Heeft de organisatie iets aan voorbereiding hierop ondernomen? Als oudercommissie kunt u hier ook ongevraagd advies over uitbrengen.

Schone Lucht
Naast hittebestrijding, is het verbeteren van de luchtkwalitiet in de kinderopvang ook een aandachtspunt. BOinK heeft een app ontwikkeld met een stappenplan, oplossingen, informatie in begrijpelijke taal en meer. De app is voor pedagogisch medewerkers, leerkrachten, locatiemanagers, houders, conciërges, directeuren en besturen van kinderopvang en onderwijs. Het belangrijkste onderdeel van deze app is het stappenplan waarmee professionals in de kinderopvang en op school eenvoudig en direct aan de slag kunnen. Eerst kiest de gebruiker het soort gebouw, daarna hoe de lucht de ruimte binnen komt (bijvoorbeeld door ramen of rooster) en hoe de lucht de ruimte verlaat. Vervolgens worden de oplossingen getoond die voor betere ventilatie kunnen zorgen in díe specifieke situatie. Lees verder en download de app.

Heeft u nog vragen? Neem contact op met het BOinK spreekuur of het Klachtenloket kinderopvang.